Παρασκευή, 17 Αύγουστος 2018
Home / Κουβεντιάζουμε / Μιλώντας με την «ψυχή»… Αγάπη ή εξάρτηση;

Μιλώντας με την «ψυχή»… Αγάπη ή εξάρτηση;

Ακούγοντας τη λέξη «εξάρτηση», στο μυαλό μας έρχονται τα ναρκωτικά, ο τζόγος, το αλκοόλ, τα ψώνια, το διαδίκτυο, μα σε καμία περίπτωση οι σχέσεις. Σχέσεις τόσο έντονες, μη συνηθισμένες – κάθε άλλο παρά υγιείς – που βασίζονται στην υπέρμετρη παράκληση του ενός ατόμου για αγάπη και στην διαρκή συναισθηματική απομάκρυνση του άλλου. Πρόκειται για σχέσεις που χαρακτηρίζονται από τον πόνο και τον φόβο. Γιατί ακόμα και ο πόνος για κάποιους είναι εξάρτηση. Είναι μια συνήθεια που κάποιοι δέχονται παθητικά προσδοκώντας πως κάποτε θα αλλάξει. Και υπομένουν… Και υπομένουν… Και υπομένουν… Σε σημείο τέτοιο που ο πόνος γίνεται βίωμα και ο φόβος για τη μοναξιά εφιάλτης. Για να δούμε όμως, από πού ξεκινούν οι συμπεριφορές αυτές.

Η βάση για τις μετέπειτα ερωτικές μας σχέσεις ορίζεται από τη σχέση που είχε αναπτύξει το άτομο, ως παιδί, με τους γονείς του, χωρίς αυτό να σημαίνει πως η προσωπικότητα και τα χαρακτηριστικά του κάθε ατόμου είναι αμέτοχα σε αυτήν την διαδικασία. Στην περίπτωσή μας, μια από τις θεωρίες δεσμού υποστηρίζει πως αυτοί που εκλιπαρούν για αγάπη φοβούνται μήπως μείνουν μόνοι, κάτι που, με τη σειρά του, πυροδοτεί στις σχέσεις τους φόβο και μια διαρκή αγωνία εγκατάλειψης. Αυτός ο φόβος εγκατάλειψης πηγάζει από την ασταθή συμπεριφορά που είχαν οι γονείς απέναντι στις συναισθηματικές ανάγκες του παιδιού τους, όταν αυτό τους είχε ανάγκη. Η συναισθηματική αυτή αβεβαιότητα είναι που προκαλεί τόσο έντονο άγχος αποχωρισμού και φόβο, κάνοντας ταυτόχρονα  τα άτομα αυτά να καθοδηγούνται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τα συναισθήματά τους, με αποτέλεσμα να αναζητούν διαρκώς αγάπη και επιβεβαίωση.

Αντίθετα, τα άτομα που αποφεύγουν την αγάπη και κάθε συναισθηματική εμπλοκή, ως παιδιά, δεν βρήκαν ανταπόκριση από τους γονείς τους όταν είχαν ανάγκη από παρηγοριά, αγάπη και στήριξη, κάτι που τα έκανε να νιώσουν απομονωμένα τη στιγμή που χρειάζονταν όσο τίποτα άλλο τον αγαπημένο τους γονιό. Αυτή η συναισθηματική απόρριψη, σε σχέση με τους γονείς, δημιούργησε έναν τεράστιο φόβο για οποιασδήποτε συναισθηματική εμπλοκή και μια άγνοια για το πώς πρέπει να διαχειριστούν συναισθηματικά τις διαπροσωπικές σχέσεις τους αργότερα.

Και έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Από τη μια ένα άτομο ευάλωτο που παρακαλάει για συναισθηματική επιβεβαίωση και από την άλλη ένα άλλο άτομο που αποφεύγει με κάθε τρόπο το συναισθηματικό δέσιμο. Και το αποφεύγει επειδή φοβάται. Φοβάται μήπως επαναληφθεί η ίδια ιστορία, όπως τότε που ήταν παιδί. Μήπως το άτομο αυτό που παρακαλάει για αγάπη εξαφανιστεί, όταν ο ίδιος τον έχει ανάγκη περισσότερο από κάθε άλλον. Άρα, πίσω από αυτήν την έντονη άρνηση για την συναισθηματική επένδυση κρύβεται ο φόβος της εγκατάλειψης.

Όσο αντιφατικό και αν ακούγεται, οι συμπεριφορές αυτές δεν είναι παρά οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Πρόκειται για άτομα που, ενώ έχουν τις ίδιες ανησυχίες (φόβο για μοναξιά – εγκατάλειψη, αβεβαιότητα, ανασφάλεια, συντροφικότητα, ανάγκη για επιβεβαίωση), τις εκφράζουν εντελώς διαφορετικά. Και με αυτόν τον τρόπο, τα άτομα αυτά «αλληλοσυμπληρώνονται», δημιουργώντας μια σχέση «εξάρτησης». Μια σχέση στην οποία τα όρια τίθενται από αυτόν που βρίσκεται σε θέση ισχύος, με την εκούσια συγκατάθεση του άλλου. Μια σχέση που είναι καταστροφική και για τους δύο, ενώ η έννοια της αγάπης γίνεται ένα με τον πόνο.

Και κάπως έτσι ξεχνάς το νόημα της σχέσης. Ξεχνάς πως είναι να νοιάζεσαι τον άλλον, να τον φροντίζεις και να μοιράζεσαι στιγμές μαζί του, χωρίς να θες να τον πληγώσεις. Ξεχνάς πως είναι να στέκεσαι δίπλα του και να έχετε στόχους κοινούς. Ξεχνάς την ίδια την αγάπη. Και χωρίς αγάπη, ο άνθρωπος δεν ζει.

Οπότε, φίλε μου, μήπως ήρθε η ώρα να ζήσεις;

 

Tης Eλισάβετ Κουτρούλη

Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα Ψυχολογίας

 

Συντακτική Επιμέλεια : Ιφιγένεια Κίκη

Check Also

Πως να φτιάξεις μία ήρεμη καθημερινότητα!

Δεν είναι λίγες οι φορές που αντιλαμβάνεσαι πως για να αντέξεις πρέπει να προσέξεις τον …