Πέμπτη, 15 Νοέμβριος 2018
Home / Κουβεντιάζουμε / Μιλώντας με την «ψυχή»… Η ψυχολογική ερμηνεία των ονείρων

Μιλώντας με την «ψυχή»… Η ψυχολογική ερμηνεία των ονείρων

Δεν είναι λίγες οι φορές που έχουμε πεταχτεί από τον ύπνο μας έντρομοι, με το μέτωπό μας μούσκεμα από τον ιδρώτα και ένα ρίγος να διαπερνάει όλο μας το σώμα. Οι παλμοί μας χτυπούν κόκκινο και ο εγκέφαλός μας δεινοπαθεί να αντιληφθεί τι είναι αυτό που του συνέβη. Και κάπου τότε συνειδητοποιούμε ότι όλη αυτή η δυσάρεστη εμπειρία δεν ήταν κάτι παραπάνω από ένα άσχημο όνειρο. Ένα όνειρο τόσο ζωντανό, που νιώθεις την αίσθησή του για μέρες. Ένα όνειρο που δυσκολεύεσαι να το διαχωρίσεις από την πραγματικότητα. Ή μήπως το όνειρο αυτό δεν απέχει τελικά τόσο πολύ από την ίδια την πραγματικότητα;

Για να απαντήσουμε στο ερώτημα αυτό, πρώτα πρέπει να κατανοήσουμε την προσωπικότητά μας. Για τον Freud, η προσωπικότητα του ανθρώπου χωρίζεται σε τρία – καθόλου άσχετα μεταξύ τους – μέρη: το «Εκείνο», το «Εγώ» και το «Υπερεγώ». Το «Εκείνο» περιλαμβάνει τις παρορμήσεις και τις βασικές ανάγκες του ατόμου, τα ένστικτα και είναι αυτό που θέλει με κάθε τρόπο να ευχαριστιέται. Το «εγώ» ελέγχει και ρυθμίζει την προσωπικότητα του ατόμου, με βάση τη λογική και το ρεαλισμό, αφού ισορροπεί ανάμεσα στα ένστικτα και την πραγματικότητα. Επίσης, το «εγώ» είναι αυτό που ικανοποιεί τις ανάγκες του ατόμου. Το «υπερεγώ» από την άλλη, είναι αυτό που ασκεί κριτική και περιλαμβάνει την ηθική και τις αξίες του ατόμου, κρίνει δηλαδή αν μια πράξη είναι σωστή ή όχι, καλή ή κακή, δίκαιη ή άδικη. Εν ολίγοις, στόχος του «υπερεγώ» είναι να ελέγξει τις παρορμήσεις που έχει από τη φύση του ο άνθρωπος («εκείνο») και να αλλάξει τις λογικές αποφάσεις που λαμβάνει το άτομο (το «εγώ») σε ηθικές, έχοντας έτσι υπό τον έλεγχό του και το «εκείνο» και το «εγώ». Και κάπου εδώ θα αναρωτιέστε τι σχέση έχουν όλα αυτά με τα όνειρα που βλέπουμε;

Τα όνειρά μας δεν είναι κάτι άλλο από την εκδήλωση των ασυνείδητων και καταπιεσμένων επιθυμιών και σκέψεών μας, που έχουν μεταμφιεστεί από το «υπερεγώ». Το «υπερεγώ» μεταμφιέζει τις επιθυμίες μας για να μην δούμε την πραγματική τους φύση, ασκώντας τους έτσι ηθική κριτική. Άλλωστε τα όνειρα μας δεν είναι αυτό που βλέπουμε. Αυτό συμβαίνει γιατί ο οργανισμός μας δεν μπορεί να δεχθεί τόσο ωμά τις επιθυμίες και τις σκέψεις που έχει στο υποσυνείδητό του. Και όταν το όνειρο που δούμε εκφράζει με ωμότητα τις πραγματικές επιθυμίες μας, τότε το χαρακτηρίζουμε ως εφιάλτη. Για να κατανοήσουμε τη σημασία του ονείρου, η οποία μπορεί να είναι περισσότερες από μια, πρέπει να αποκωδικοποιήσουμε τις εικόνες που ονειρευόμαστε και όχι να εστιάσουμε σε αυτό ακριβώς που είδαμε. Μάλιστα, πολλές φορές, για να ξεγελάσουμε το «υπερεγώ» μας, μεταφέρουμε τα συναισθήματα που μας προκαλεί ένα αντικείμενο ή ένα πρόσωπο που ονειρευτήκαμε, σε κάποιο άλλο αντικείμενο ή πρόσωπο, που μας προκαλεί λιγότερες ενοχές. Με αυτόν τον τρόπο το «υπερεγώ» δεν μπορεί να ασκήσει λογοκρισία στις καταπιεσμένες επιθυμίες μας. Άλλωστε, κάθε εικόνα που βλέπουμε στον ύπνο μας, αντιπροσωπεύει μια σκέψη μας. Άρα τα όνειρα που βλέπουμε δεν είναι παρά σύμβολα όσων επιθυμούμε σχετικά με μια πράξη, ένα πρόσωπο ή μια ιδέα.

Άρα λοιπόν, τα όνειρα που βλέπουμε δεν είναι τόσο άσχετα με την πραγματικότητα. Αντίθετα, θα έλεγε κανείς πως είναι η ίδια η πραγματικότητα που απεικονίζεται μέσα από σύμβολα και συμβολικές καταστάσεις. Γι’ αυτό, φίλοι μου, κοιμηθείτε γλυκά και ονειρευτείτε. Ονειρευτείτε και αφήστε τον εαυτό σας να σας μιλήσει με τον δικό του τρόπο γι’ αυτά που πραγματικά θέλει. Γιατί εσείς μπορεί να μην γνωρίζετε τον εαυτό σας, όμως αυτός σας ξέρει καλά!

 

Της Ελισάβετ Κουτρούλη

Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα Ψυχολογίας

 

Συντακτική Επιμέλεια : Ιφιγένεια Κίκη

Check Also

Ζάχαρη: Που μας βοηθάει;

Aν κάθε φορά που βάζατε ένα κουταλάκι ζάχαρη στον καφέ σας αναλογιζόσασταν τις κατηγορίες που …